شهریور ۳۱, ۱۴۰۰
0
0

اصطلاحات تخصصی و رایج شهرسازی

162 بازدید
اصطلاحات تخصصی و رایج شهرسازی

محدوده شهر

محدوده شهر، عبارت است از حد کالبدی موجود توسعه آتی شهر در دوره طرح جامع که ظوابط و مقررات شهرسازی در آن لازم‌الاجراس باشد. شهرداری‌ها علاوه بر اجرای طرح‌های عمرانی از جمله احداث و توسعه معابر و تأمین خدمات شهری و تأسیسات زیربنایی در چارچوب وظایف قانونی خود، کنترل و نظارت بر احداث هرگونه ساختمان و تأسیسات و سایر اقدامات مربوط به توسعه و عمران در داخل محدوده شهر را به عهده دارند.

حریم شهر

حریم شهر عبارت است از اراضی بلافصل پیرامون محدوده شهر که نظارت و کنترل شهرداری در آن ضرورت دارد و از مرز تقسیمات کشوری شهرستان و بخش مربوطه تجاوز ننماید.

محور مجهز شهری و محلی

در برابر بخش عمده خیابان‌های شهری که نقش و کارکرد اصلی آنها تأمین میان بخش‌های گوناگون بافت شهری است و ویژگی‌های آنها در راستای تسهیل و تسریع عبور سواره تعیین می‌شود، شماری از خیابان‌های موجود( که در پی تجمع کارکرد‌های تجاری-خدماتی نقش ارتباطی آنها کمرنگ شده است) و پیشنهادی (که در سلسله مراتب شبکه گذربندی طرح، کارکرد جابه‌جایی برای آنها پیش‌بینی نشده‌است) به عنوان راسته‌های تجاری-خدماتی به شکل محور مجهز شهری با محلی پیش‌بینی شده‌است. از این محورها می‌توان به شکل پیاده‌راه ( در صورت لزوم با حذف حرکت سواره آن و راه‌اندازی سامانه رفت وآمد ویژه) نیز بهره‌برداری نمود. این محور‌ها، که هرکدام انواع مختلفی دارند. مکان‌های مناسب استقرار کاربری‌های مختلف محلی و شهری هستند.

کاربری زمین

نحوه بهره‌برداری از زمین در وضع موجود و یا نوع استفاده پیش‌بینی شده برای آن، کاربری زمین نامیده می‌شود. هر کاربری می‌تواند دربرگیرنده انواعی از کارکردهای زیرگروه خود (طبق مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری) باشد.

کارکرد

هرگونه فعالیت یا عملکرد مجاز که درزیرگروه انواع کاربری قرارمی‌گیرد کارکرد نامیده می‌شود.

خانوار

یک یا چند نفر که در یک واحد مسکونی اقامت داشته باشند.

سرانه

عبارت از مقدار زمینی است که به طور متوسط از هریک از کاربری‌های شهر به هر نفر تعلق می‌گیرد.

کاربری مسکونی

به اراضی اختصاص یافته جهت سکونت اطلاق می‌شود.

واحد مسکونی

بخشی مستقل از یک ساختمان است که برای یک خانوار منظور شده و دارای یک یا چند اتاق و کلیه سرویس‌های لازم است.

مسکن تک خوانواری

گونه‌ای از کاربری مسکونی تراکم کم، که در هر قطعه زمین آن فقط یک واحد مسکونی غیرقابل تفکیک برای سکونت یک خانوار قابل ساخت است.

مسکونی چندخانواری

به مجموعه تعدادی واحد مسکونی در یک قطعه که از امکانات و تأسیسات و فضاهای عمومی مشترک بهره‌برداری می‌کنند، گفته می‌شود.

مجتمع (مجموعه) مسکونی

مسکونی چندخانواری که در یک یا چند بلوک ساختمانی جدا از هم و با فاصله از لبه‌های زمین ساخته می‌شود.

کاربری مختلط

نحوه بهره‌برداری از زمین به صورت ترکیبی سازگار از کاربری‌های گوناگون شهری که دو مقیاس شهری، محلی و پهنه‌های مختلط را دربرمی‌گیرد.

کاربری مختلط شهری

این کاربری با امکان استقرار در محورها، گستره‌ها، پهنه‌ها و کانون‌های مجهز شهری، ترکیبی از کارکردهای تجاری – خدماتی با کاربری‌های (غیرمسکونی) اداری، فرهنگی، گردشگری،… در مقیاس شهری است.

کاربری مختلط محلی

ترکیبی از کاربری مسکونی با کارکردهای تجاری – خدماتی که در محوره‌ها، گستره‌ها، پهنه‌ها و کانون‌های مجهز محلی قابل استقرار است.

پهنه (گستره) مختلط:

ترکیبی از کاربری‌های تجاری – خدماتی، اداری و …(بجز مسکونی) که در پهنه‌هایی از شهر قم از جمله شمال منطقه ۳ قرار دارد.

کاربری‌های عمومی – خدماتی

کلیه فعالیت‌هایی هستند که انواع مختلف نیازهای شهری شهروندان را تأمین می‌کنند که کاربری‌های آموزشی، آموزش، تحقیقات و فناوری، فرهنگی – هنری، مذهبی، درمانی، ورزشی، تفریحی – گردشگری و اقامتی، اداری – انتظامی، تأسیسات و تجهیزات شهری، حمل و نقل و انبار را شامل می‌شود.

کاربری تجاری – خدماتی (انتفاعی و غیرانتفاعی)

به اراضی اختصاص یافته برای انواع فعالیت‌های بازرگانی و خدمات انتفاعی و غیرانتفاعی گفته می‌شود( تابع مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص دسته‌بندی کاربری‌های شهری می‌باشد).

گستره طرح‌های ویژه

محدوده‌های شناسایی شده معینی که باید در چارچوب رویکرد پروژه محور مورد بهره‌برداری قرار گیرد. تعریف سرانه و بلوک‌های شهری از شورای عالی شهرسازی و معماری ایران گرفته می‌شود.

قطعه زمین

به محدوده‌ای از زمین اطلاق می‌شود که دارای سند مالکیت رسمی، ابعاد مشخص و راه دسترسی مستقل به معبر عمومی باشد، گفته می‌شود.

قطعه زمین مجاور

قطعه زمینی است چسبیده به قطعه زمین مورد نظر، به صورتی که در گذر دسترسی همان قطعه یا گذر منشعب از آن واقع شده‌باشد، حداقل عرض گذر دسترسی آن‌ها ۸ متر باشد و در پهنه مسکونی تک خانواری واقع نشده باشند.

تفکیک زمین

قطعه‌بندی یک قطعه زمین به دو یا چند قطعه زمین کوچکتر که هر کدام راه دسترسی مستقل به معبر عمومی داشته و قابل دریافت سند مالکیت رسمی جداگانه باشد، تفکیک زمین گفته می‌شود.

تجمیع زمین

تجمیع عکس عکل تفکیک است، یعنی یکپارچه‌سازی چند قطعه زمین مجاور به صورت یک قطعه بزرگتر طبق ضوابط و مقررات و با یک سند مالکیت قانونی و رسمی.

بَر زمین

حدی از قطعه زمین که بر لبه راه دسترسی زمین منطبق است.

کف

رقوم ارتفاعی خط بر زمین (در معابر شیبدار میانگین رقوم خط بر) که مبنای اعمال ضوابط ارتفاعی قرار می‌گیرد.

ساختمان

بخش ساخته‌شده هر قطعه زمین (اعم از بخش‌های اصلی یا جنبی) که سرپوشیده و دارای کارکرد معینی باشد.

بام شیبدار

پوشش آخرین سقف ساختمان که شیب آن نسبت به خط افق ۱۵ درصد یا بیشتر باشد.

ارتفاع ساختمان

فاصله عمودی بالاترین نقطه بام (لبه جان‌پناه) ساختمان تا تراز کف ( رقوم ارتفاعی خط بر زمین). دربام‌های شیبدار بالاترین نقطه سطح شیبدار ملاک محاسبه ارتفاع خواهد بود.

سطح اشغال ساختمان

بخشی از مساحت قطعه زمین که در طبقه همکف زیر پوشش ساختمان است.

ضریب اشغال ساختمان

نسبت سطح اشغال ساختمان به مساحت کل قطعه زمین

فضای باز (محوطه باز یا حیاط)

بخشی از مساحت قطعه زمین در طبقه همکف، که زیر پوشش ساختمان نیست.

مازاد فضای باز

در صورت احداث ساختمان با سطح اشغال ساخته شده کمتر از حداکثر سطح اشغال مجاز، مابه التفاوت دو سطح اشغال یادشده مازاد فضای باز نامیده می شود.

حیاط خلوت

 فضاهای غیر مسقف یا با سقف شفاف که بیرون سایر فضاهای ساختمان و مستقل از حیاط اصلی قرار گیرد و از آن برای نورگیری و تهویه استفاده شود.

نورگیر (پاسیو)

فضای روباز یا پوشیده با سقف معمولا سبک شفاف درون ساختمان، که برای نورگیری و تهویه فضاهای داخل ساختمان پیش بینی می شود.

پیلوتی

طبقه ای از ساختمان با تراز (کد ارتفاعی) کف تمام شده از حداقل ۶۰ سانتیمتر کمتر تا حداکثر ۱ / ۲۰ متر بالاتر از تراز معبر، که به صورت محصور یا نیمه محصور برای توقف خودروها و کاربری های مجاز پیش بینی می شود.

زیرزمین

طبقه زیرین ساختمان که بیش از نصف ارتفاع آن زیر تراز کف معبر، و حداکثر ارتفاع کف تمام شده روی سقف آن از سطح کف قطعه زمین، در ساختمان های آپارتمانی ۱/ ۲۰ متر و در ساختمان های ویلایی (تک خانواری) ۱/ ۵۰ متر باشد.

طبقه همکف

 طبقه ای از ساختمان با دسترسی مستقیم از معابر همجوار و یا فضای باز قطعه زمین، که ارتفاع کف آن از تراز کف معبر حداکثر ۱ / ۲۰ متر با کاربری مجاز باشد.

طبقه

بخشی از حجم ساختمان محصور میان دو سقف (یا کف و سقف).

ارتفاع طبقه

فاصله کف تمام شده هر طبقه تا کف تمام شده طبقه فوقانی.

ارتفاع مفید طبقه

فاصله کف تمام شده هر طبقه تا زیر سقف تمام شده همان طبقه.

نیم طبقه

 فضایی که در حد فاصل کف تا سقف یک واحد با دسترسی از داخل همان واحد با کارکرد یکپارچه واقع شده است.

دوپلکس

نیم طبقه ای که در حد فاصل کف تا سقف یک واحد با دسترسی از داخل همان واحد با کارکرد یکپارچه واقع شده است.

مشاعات

بخش هایی از ساختمان واقع در یک قطعه زمین و فضاهای باز و نیمه باز آن، که غیرقابل تفکیک بوده و مطابق قانون تملک آپارتمان ها، همه واحدهای مسکونی و غیر مسکونی) مستقر در ساختمان در مالکیت آن سهیم اند و باید امکان استفاده مشترک و دسترسی به آن را داشته باشند.

شیبراهه (رمپ)

راه شیبداری که دسترسی دو کف واقع در ترازهای متفاوت را تامین می کند.

شیب واسط

بخشی از شیبراهه در محل شروع و پایان آن، که با درصد شیب کمتر از شیب اصلی اجرا می گردد.

پارکینگ اختصاصی

فضایی است که صرفا برای توقف خودروهای مالکان واحدهای واقع در یک ساختمان با مجموعه ساختمانی پیش بینی می شود.

پارکینگ اختصاصی وابسته

پارکینگ اختصاصی مورد نیاز واحدهای ساختمان (ها) که در جایی بیرون از محدوده آن (ها) پیش بینی شود.

پارکینگ اختصاصی مزاحم

فضایی است که از محل توقف دو خودرو تشکیل شده، به نحوی که یکی از دو خودرو نتواند به طور مستقل جابجا شود که یک واحد پارکینگ مزاحم تلقی می شود.

پارکینگ عمومی

فضای ایجاد شده طبق ضوابط طرح تفصیلی، که همگان می توانند برای توقف و پارک خودروی خود از آن استفاده نمایند.

نمای ساختمان

همه بدنه های نمایان ساختمان، اعم از اصلی و یا فرعی، نمای ساختمان نامیده می شود.

نمای اصلی و فرعی

بدنه ای از ساختمان که مشرف به معابر و فضاهای عمومی و در قطعه های شمالی رو به حیاط است نمای اصلی و دیگر بدنه های ساختمان نمای فرعی نامیده می شود.

 زیربنای ساختمان

مساحت کل بنای ساخته شده یا قابل ساخت در قطعه زمین

زیربنای خالص

مساحت کل بنای ساخته شده یا قابل ساخت در قطعه زمین به استثنای آن قسمت از زیرزمین و پیلوت که برای پارکینگ، انباری، تأسیسات و سایر فضاهای مشاع مجاز استفاده می شود.

تراکم ساختمانی

نسبت مساحت کل زیربنای خالص ساختمان به مساحت قطعه زمین (برحسب درصد) تراکم ساختمانی نامیده می شود.

تراکم ساختمانی پایه

تراکم حداقلی است که برای هر قطعه زمین در شهر تعریف شده است

تراکم ساختمانی مجاز

حداکثر تراکمی است که یک قطعه زمین با توجه به امکانات زمین با پرداخت حق تعدیل می تواند به آن تراکم برسد.

تعمیر اساسی و غیر اساسی

الف) تعمیرات اساسی هر گونه تعمیر و تغییر در سازه و نمای ساختمان شامل احداث، تغییر و جابجایی در سقف، پی، ستون، تیر، دیوار باربری نمای ساختمان، دیوار حیاط؛ و همچنین هرگونه اقدام و عملیات اجرایی که در مقاوم سازی و استحکام ساختمان و یا دیوار حیاط موثر باشد، تعمیر و تغییر اساسی محسوب می شود و مستلزم تهیه نقشه ساختمانی و اخذ پروانه ساختمان از شهرداری است.

ب) تعمیرات غیر اساسی تعمیرات و تغییرات جزئی ساختمان که شامل تعمیر و تغییر اساسی نگردد مانند جابجا کردن دیوارهای غیر باربر، پنجره ها، دربها، لوله کشی، کاشیکاری، حفر چاه جذبی و ارت، اصلاح سطوح نازک کاری داخل ساختمان و حیاط سازی (تعمیر و تعویض فرش کف، حوض و سایر اقدامات محوطه سازی تعمیر و تغییر غیر اساسی محسوب می شود و مستلزم اخذ پروانه تعمیرات از شهرداری است.

شما می‌توانید نوشته‌ها یا مقاله فوق را به صورت pdf رایگان در قسمت پایین دانلود کنید.

برای خواندن و مشاهده کتاب‌ها و مقالات سایت شهرآموز اینجا کلیک کنید.

آیا این مطلب را می پسندید؟

باکس دانلود

گزارش خرابی لینک ها
اشتراک گذاری:
Morteza Pakan
مطالب بیشتر

نظرات

0 نظر در مورد اصطلاحات تخصصی و رایج شهرسازی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.