شهریور ۳۱, ۱۴۰۰
0
0

تاریخ شهرداری و وظایف آن در مدیریت شهری ایران

103 بازدید

شهرداری

شهرداری یا حکومت شهر، به واحدی گفته می‌شود که به‌وسیله مردم در قسمتی از خاک یک کشور جهت اداره امور یا مدیریت شهری و ارائه خدمات موردنیاز مردم آن منطقه تشکیل می‌شود. شهرداری مهم‌ترین قسمت حکومت محلی را تشکیل می‌دهد و از لحاظ حقوقی، تقریباً زیر نظر حکومت محلی در استان مربوطه است. ویژگی­های سازمان شهرداری شامل موارد زیر می­باشد:

ویژگی های شهرداری -تاریخ و وظایف شهرداری

تاریخچه شهرداری‌ها در ایران

«بلد» به معنای شهر و «بلدیه» نام قدیم شهرداری است. اولین بلدیه در ایران حدود یک قرن پیش، در کشاکش حوادث مشروطه در تهران تأسیس‌شده است. پیش از تشکیل اداره بلدیه، اداره‌ای تأسیس‌شده بود به نام «اداره احتسابیه» و اعضای  آن را «محتسب» می­گفتند، که تقریباً همان وظایف بلدیه را انجام می­داد. در سال ۱۲۸۵ شمسی با پیروزی نهضت مشروطه به دلیل مشکلات متعددی که در اداره امور شهرها یا مدیریت شهری در زمینه‌هایی مانند بهداشت شهری، آب‌رسانی و … وجود داشت نمایندگان مجلس اول درصدد تدوین قانونی برای مدیریت شهرها برآمدند که این عمل به تدوین اولین قانون شهرداری‌ها با عنوان «قانون بلدیه» در تاریخ ۱۹ خرداد ۱۲۸۶ شمسی انجامید.

هدف از تاسیس بلدیه چه بود؟

هدف از تأسیس بلدیه در این قانون تأمین منافع شهرها و رفع نیازهای شهرنشینان اعلام شد. در این قانون تشکیل انجمن بلدیه پیش‌بینی‌شده بود که اعضای آن را مردم انتخاب می‌کردند البته مطابق این قانون، زنان حق رأی نداشته‌اند. ریاست اداره بلدیه بر عهده رئیس انجمن بلدیه بود که از میان اعضای انجمن با اکثریت آرا انتخاب می‌شد و عنوان وی «کلانتر» بود که معادل معاون اول شهردار بوده است.

نخستین شهرداری در ایران

نخستین شهرداری که بر اساس قانون بلدیه سال ۱۲۸۶ هجری شمسی تأسیس شد، شهرداری تهران بود که در همان سال تقریباً بلافاصله پس از تصویب قانون، پایه‌گذاری شد و با تشکیلات جدید آغاز به کار کرد. پس‌ازآن تا سال ۱۳۰۴، یعنی آغاز سلطنت پهلوی اول، مجموعاً ۱۶ شهرداری در ایران تأسیس شد. در دوره سلطنت رضاخان تأسیس شهرداری‌ها تسریع یافت، به‌طوری‌که تا پایان سلطنت وی، بالغ‌بر ۱۳۶ شهرداری تأسیس شد. شهرداری‌ها در این دوره سازمانی کاملاً دولتی بودند. در دوران سلطنت پهلوی دوم نیز تغییراتی در قوانین اداره شهرها به وجود آمد. درمجموع در فاصله سال‌های ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۷۵ تعداد ۱۶۷ شهرداری جدید در کشور تأسیس‌شده است. در سال ۱۳۷۵ تعداد شهرداری‌های کشور به ۶۵۰ شهرداری رسید. از ابتدای تأسیس شهرداری تاکنون تعداد ۱۱۱۳ شهرداری در کشور تأسیس و راه‌اندازی شده است.

 

وظایف شهرداری‌ها در ایران

عملکردهای سازمان شهرداری را می‌توان به سه بخش تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی و اجرا تقسیم کرد. باتوجه به این معیارها، وظایف خرد و کلان شهرداری در جدول زیر بررسی‌شده است.

وظایف کلان وظایف خرد
تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری شهری تصمیم‌گیری، سیاست‌گذاری و هماهنگی امور شهری
ضوابط و مقررات شهری
نظارت و کنترل
برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی برنامه‌ریزی شهری
برنامه‌ریزی اقتصادی و مالی
امور اجرایی و خدماتی عمران شهری تأسیسات حمل‌ونقل شهری
احداث فضا و اماکن شهری
زیباسازی و بهبود محیط شهری
احداث، ایجاد و بهره‌برداری از تأسیسات، تسهیلات و تجهیزات شهری
خدمات شهری تنظیف و نگهداری معابر، فضاهای شهری و عمومی، انهار و مجاری فاضلاب
جمع‌آوری و دفع بهداشتی زباله
ارائه خدمات آتش‌نشانی و ایمنی
ساماندهی مبلمان شهری شامل نام‌گذاری معابر، اماکن و نصب تابلو، پلاک گذاری ساختمان‌ها و نصب سطل زباله
خدمات عمومی و اجتماعی خدمات مربوط به حفاظت محیط‌زیست درزمینه آب‌وهوا
مدیریت حمل‌ونقل عمومی شهری
مداخله در شبکه توزیع کالا و خدمات
اطلاع‌رسانی عمومی در زمینه امور شهر و شهرداری

 

بر اساس ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها:

مهم‌ترین وظایف شهرداری‌های کشور شامل موارد زیر می‌باشند:

  • ایجاد خیابان‌ها، کوچه‌ها، میدان‌ها، باغ‌های عمومی، مجاری آب و توسعه معابر
  • تنظیف و نگهداری و تسطیح معابر و انهار عمومی و مجاری آب‌ها و فاضلاب و تنقیه قنوات مربوط به شهر و تأمین آب و روشنایی
  • مراقبت و اهتمام کامل در نصب برگه قیمت بر روی اجناس و اجرای تصمیمات انجمن نسبت به ارزانی و فراوانی مواد مورد احتیاج عمومی و جلوگیری از فروش اجناس فاسد و معدوم نمودن آنها.
  • مراقبت در امر بهداشت ساکنین شهر و تشریک‌مساعی با مؤسسات وزارت بهداشت در آبله‌کوبی و تلقیح واکسن و غیره جهت جلوگیری از امراض ساریه.
  • جلوگیری از گدایی و واداشتن گدایان به کار و توسعه آموزش عمومی
  • تأسیس مؤسسات فرهنگی، بهداشتی و تعاونی طبق تبصره یک ماده هشت قانون تعلیمات جاری
  • حفظ و اداره­کردن دارایی منقول و غیرمنقول شهرداری و اقامه دعوی بر اشخاص.
  • برآورد و تنظیم بودجه و متمم بودجه و اصلاح بودجه و تنظیم برنامه ساختمانی و اجرای آن.
  • انجام معاملات شهرداری اعم از خریدوفروش اموال منقول و غیرمنقول
  • اهدا و قبول اعانات و هدایا به نام شهر با تصویب شورای شهر
  • تهیه آمار مربوط به امور شهر و موالید و متوفیات
  • اتخاذ تدابیر مؤثر و اقدام لازم برای حفظ شهر از خطر سیل و حریق.
  • ایجاد غسالخانه و گورستان و تهیه وسایل حمل اموات و مراقبت در انتظام امور آنها.
  • جلوگیری از شیوع امراض ساریه انسانی و حیوانی.
  • تهیه مقررات صنفی و پیشنهاد آن به شورای شهر و مراقبت در امور صحیح اصناف و پیشه ترجمان.
  • پیشنهاد اصلاح نقشه شهر و تعیین قیمت عادله اراضی و ابنیه.
  • تهیه و تعیین میدان‌های عمومی برای خریدوفروش ارزاق و توقف وسایل نقلیه و غیره.
  • تهیه و تدوین آیین‌نامه برای فراوانی و مرغوبیت و حُسن اداره فروش گوشت و نان شهر.
  • جلوگیری از ایجاد و تأسیس کلیه اماکن که موجب بروز مزاحمت برای ساکنین شهر یا مخالف اصول بهداشت در شهرهاست.
  • احداث بناها و ساختمان‌های موردنیاز محل، مطابق اصول فنی و اتخاذ تدابیر لازم برای ساختن خانه‌های ارزان‌قیمت برای اشخاص بی‌بضاعت ساکن شهر.
  • تشریک‌مساعی با فرهنگ در حفظ ابنیه و آثار باستانی شهر و ساختمان‌های عمومی و مساجد
  • مراعات شرایط بهداشت در کارخانه‌ها و مراقبت در پاکیزگی آنها.
  • صدور پروانه برای کلیه ساختمان‌های موجود در شهر
  • تهیه طرح‌های جامع و تفصیلی برای شهر، نظارت بر اجرای صحیح این طرح‌ها.
  • ساختن خیابان‌ها و آسفالت کردن سواره‌ها و پیاده‌روهای معابر و کوچه‌های عمومی و جداول.
  • پیشنهاد برقراری یا القای عوارض شهر.
  • وضع مقررات خاص برای نام‌گذاری و نصب لوح نام آنها و شماره‌گذاری اماکن و نصب تابلوی اعلانات
  • صدور پروانه کسب برای اصناف و پیشه

نویسنده: فرشته سهرابی سخی

آیا این مطلب را می پسندید؟

باکس دانلود

گزارش خرابی لینک ها
اشتراک گذاری:
Morteza Pakan
مطالب بیشتر

نظرات

0 نظر در مورد تاریخ شهرداری و وظایف آن در مدیریت شهری ایران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.